درباره YROTSIH

تاریخ؛ آنچه روایت شده و آنچه باید دوباره پرسیده شود

«هر تاریخی، تاریخ معاصر است؛ و نشان میدهد درک ما از گذشته همیشه تحت تاثیر حال است.»

این جمله از بندتو کروچه، شاید یکی از مهم‌ترین نکات درباره شناخت تاریخ را بیان می‌کند: ما هرگز در خلأ به گذشته نگاه نمی‌کنیم. پرسش‌ها، دغدغه‌ها، ارزش‌ها و شرایط زمان حال، بر چگونگی فهم و تفسیر ما از رویدادهای گذشته اثر می‌گذارند.

زمانی که کودک، هنوز فارغ از هرگونه پیش‌داوری و خرافه، کتاب زندگی را می‌گشاید، درمی‌یابد که صفحات آن هنوز سفید است؛ پس نخستین کاری که می‌کند، پرسیدن است.

والدین تا آنجا که می‌توانند به پرسش‌های بی‌پایان او پاسخ می‌دهند و هرگاه پاسخی نداشته باشند، می‌گویند: «فقط خدا می‌داند.»

اندک‌اندک، کودک را به دست افرادی می‌سپارند که به‌ظاهر همه چیز را می‌دانند؛ کسانی که با چهره‌ای مطمئن و لحنی قاطع، برای هر پرسشی پاسخی آماده دارند، تا دیگر پرسش‌های پایان‌ناپذیر او آرام گیرد و آسایش دیگران برهم نخورد.

ایروتسی بازگشتی است به همان دوران کودکی؛ به روزهایی که برای هر پاسخ، یک «چرا»ی دیگر داشتیم. اینجا قرار نیست پاسخ‌های آماده را بی‌چون‌وچرا بپذیریم؛ قرار است پس از هر پاسخی، دوباره بپرسیم:

چرا؟

شاید مهم‌ترین ویژگی اندیشه انسانی همین توانایی پرسیدن باشد؛ توانایی بازنگری در آنچه بدیهی به نظر می‌رسد.

YROTSIH از همین نقطه آغاز می‌شود.

نام این وب‌سایت، واژه‌ی History را وارونه می‌کند؛ نه به معنای انکار تاریخ، بلکه به عنوان دعوتی برای نگاه کردن از زاویه‌ای دیگر. ما معتقدیم تاریخ تنها مجموعه‌ای از تاریخ‌ها، نام‌ها و روایت‌های تثبیت‌شده نیست؛ بلکه محصول تعامل انسان‌ها، قدرت‌ها، نهادها، ایدئولوژی‌ها و شرایط اجتماعی هر دوره است.

در طول تاریخ، جوامع مختلف روایت‌های متفاوتی از گذشته ساخته‌اند. حکومت‌ها، جریان‌های فکری و نظام‌های سیاسی گاه گذشته را از دریچه نیازها و ارزش‌های خود تفسیر کرده‌اند. این موضوع به معنای آن نیست که همه چیز جعلی است یا هیچ حقیقت تاریخی وجود ندارد؛ بلکه یادآوری می‌کند که هر روایت تاریخی نیازمند بررسی، نقد و پرسشگری است.

YROTSIH تلاش می‌کند به تاریخ نه به عنوان مجموعه‌ای از پاسخ‌های نهایی، بلکه به عنوان عرصه‌ای برای تحقیق و گفت‌وگو نگاه کند.

در این مسیر، ما دیدگاه‌های متفاوت را بررسی می‌کنیم؛ از پژوهش‌های پذیرفته‌شده در جریان اصلی تاریخ‌نگاری تا نظریه‌های انتقادی و دیدگاه‌هایی که روایت‌های رایج را به چالش می‌کشند. مطرح کردن یک نظریه به معنای پذیرش آن نیست؛ هر دیدگاه باید از فیلتر شواهد، منطق، روش تحقیق و نقد علمی عبور کند.

هدف ما جایگزین کردن یک روایت قطعی با روایت دیگری نیست؛ هدف، تقویت یک عادت فکری است: اینکه هیچ ادعایی را صرفاً به دلیل رایج بودن، قدیمی بودن یا مورد پذیرش اکثریت بودن، از پرسش معاف نکنیم.

اگر تاریخ تنها وسیله‌ای برای ارضای کنجکاوی ما درباره گذشته یا سرگرمی با روایت‌های کهن بود، شاید خطاهای آن اهمیت چندانی نداشت. اما مسئله اینجاست که روایت‌های تاریخی، یکی از پایه‌های اصلی علوم اجتماعی، اندیشه سیاسی، هویت‌های جمعی و برداشت ما از جهان امروز را شکل می‌دهند. ازاین‌رو، اگر این بنیان بر روایت‌هایی نادرست، اسناد مخدوش یا فرض‌هایی اثبات‌نشده استوار باشد، تحلیل‌هایی که بر پایه آن بنا می‌شوند نیز ممکن است به نتایجی نادرست و گمراه‌کننده بینجامند. از همین رو، نقد و بازنگری روش‌مند در تاریخ، صرفاً کنجکاوی درباره گذشته نیست؛ بلکه تلاشی برای فهم دقیق‌تر زمان حال است.

YROTSIH فضایی است برای مقاله‌ها، مستندها، ترجمه‌ها و پژوهش‌هایی درباره تاریخ، روایت‌های تاریخی و شیوه شکل‌گیری دانشی که از گذشته به ما رسیده است.

اینجا قرار نیست تاریخ را از نو بنویسیم؛
قرار است دوباره درباره آن سؤال کنیم.